ช่วงปลายปี 1999 ต่อเนื่องสู่ปี 2000 บรรยากาศในแวดวงไอทีทั่วโลกเต็มไปด้วยความตื่นตัวกับสิ่งที่เรียกกันว่า "วิกฤต Y2K"
สติกเกอร์ Y2K PASS
ในเวลานั้น ภารกิจหลักของคนทำระบบอย่างพวกเราคือการเตรียมความพร้อมรับมือความเสี่ยงที่ระบบคอมพิวเตอร์จะตีความปี ค.ศ. 2000 ผิดพลาด เราต้องไล่ตรวจสอบโค้ดโปรแกรม ฐานข้อมูล ตลอดจนการส่งข้อมูลเชื่อมต่อกับระบบต่าง ๆ แต่สิ่งที่กลายเป็นภาพจำภาคสนามที่คลาสสิกที่สุด คือการเดินสายไล่เปิดเครื่องคอมพิวเตอร์ทีละเครื่อง เพื่อเข้าไปตรวจดูการทำงานของนาฬิกาบนเมนบอร์ดว่าสามารถหมุนข้ามปีได้อย่างถูกต้องหรือไม่ และเมื่อเครื่องไหนผ่านการทดสอบ เราก็จะมี "สติกเกอร์ Y2K PASS" แปะไว้ที่หน้าเคสคอมพิวเตอร์เพื่อเป็นเครื่องหมายยืนยัน
"เราก็จะมี "สติกเกอร์ Y2K PASS" แปะไว้ที่หน้าเคสคอมพิวเตอร์เพื่อเป็นเครื่องหมายยืนยัน"
เมื่อมองย้อนกลับไปในวันนี้ ความตื่นตระหนกเรื่อง Y2K อาจดูเหมือนเรื่องใหญ่โต แต่ในความเป็นจริง วิกฤตในวันนั้นยังมีกำหนดเวลาที่แน่นอน มีเช็กลิสต์ชัดเจน และมีแนวทางเตรียมตัวอย่างเป็นระบบ ซึ่งต่างจากภัยคุกคามทางไซเบอร์ในยุคหลังที่มักจะจู่โจมเข้ามาอย่างไม่มีสัญญาณเตือนล่วงหน้า
จุดเปลี่ยน: สองทางเลือก
หลังจากพาโรงงานผลิตข้ามผ่านรอยต่อปี 2000 มาได้อย่างราบรื่น จุดเปลี่ยนครั้งสำคัญในชีวิตการทำงานของผมก็มาถึง
ในช่วงเวลานั้น องค์กรมีการปรับโครงสร้างด้านเทคโนโลยีสารสนเทศครั้งใหญ่ โดยร่วมมือกับพันธมิตรระดับโลกเพื่อจัดตั้งบริษัทให้บริการด้านไอทีและการให้คำปรึกษา (IT Consulting & Services) ขึ้นมาใหม่ และเปิดโอกาสให้พนักงานตัดสินใจเลือกเส้นทางอาชีพของตนเอง:
- ทางเลือกที่หนึ่ง: สังกัดอยู่กับหน่วยงานอุตสาหกรรมเดิม แต่มีเงื่อนไขคือต้องย้ายไปประจำการอยู่ที่โรงงานในต่างจังหวัดเต็มเวลา
- ทางเลือกที่สอง: โอนย้ายสังกัดไปสู่บริษัทไอทีแห่งใหม่ เพื่อทำงานในบทบาทที่ปรึกษาและผู้ให้บริการระบบระดับองค์กร
เหตุผลที่เลือกเส้นทางที่สอง
ผมตัดสินใจเลือกเส้นทางที่สองด้วยเหตุผลสำคัญสองประการ
ประการแรกคือเรื่องของครอบครัว ในตอนนั้นคุณพ่อและคุณแม่ของผมยังอาศัยอยู่ต่างจังหวัด หากผมเลือกไปประจำการอยู่ที่โรงงาน การเดินทางกลับไปเยี่ยมเยียนครอบครัวจะทำได้ยากลำบากขึ้นมาก การเลือกทำงานที่มีฐานปฏิบัติการอยู่ที่ศูนย์กลางจึงช่วยให้ผมสามารถเดินทางกลับไปดูแลคุณพ่อคุณแม่ได้สะดวกและบ่อยกว่า
ประการที่สองคือมุมมองต่อสายอาชีพ ในโรงงานอุตสาหกรรมหนัก หัวใจหลักของธุรกิจคือกระบวนการผลิตและการขาย งานไอทีมีสถานะเป็นเพียงฝ่ายสนับสนุนอยู่เบื้องหลัง แต่ในบริษัทที่ให้บริการด้านไอที เทคโนโลยีและระบบสารสนเทศคือหัวใจหลักของธุรกิจ และเป็นพื้นที่ที่ทักษะทางวิศวกรรมซอฟต์แวร์สามารถสร้างคุณค่าได้โดยตรง
งานแรก: ระบบบันทึกเวลา
เมื่อก้าวเข้าสู่บริษัทใหม่ ภารกิจแรกสุดที่ผมได้รับมอบหมายไม่ใช่ระบบ ERP ขนาดใหญ่ แต่เป็น "ระบบบันทึกเวลาทำงาน"
เหตุผลที่ผมได้รับมอบหมายงานนี้ เพราะระบบดังกล่าวถูกพัฒนาขึ้นด้วยภาษา Visual Basic ซึ่งเป็นภาษาที่ผมคุ้นเคยมาอย่างดี และผมสามารถสื่อสารภาษาอังกฤษได้ โดยงานนี้มีหัวหน้าที่ย้ายมาจากหน่วยงานไอทีส่วนกลางเป็นผู้ดูแล และต้องทำงานร่วมกับที่ปรึกษาชาวต่างชาติอย่างใกล้ชิด ช่วงเวลานั้นจึงเป็นช่วงของการปรับตัวอย่างเข้มข้นกับการทำงานในสภาพแวดล้อมที่เป็นสากล สื่อสารภาษาอังกฤษตลอดช่วงเวลางาน และสลับกลับมาพูดภาษาไทยเมื่อถึงเวลาเลิกงาน
นอกจากเรื่องภาษาแล้ว ผมยังต้องเรียนรู้วิธีการทำงานของบริษัทที่ปรึกษา ทั้งการบันทึกชั่วโมงการทำงาน และการทำความเข้าใจโครงสร้างรหัสงาน (Work Breakdown Structure: WBS) เพื่อใช้ในการคิดต้นทุนและการบริหารโครงการ ซึ่งแตกต่างจากวิถีชีวิตของคนทำระบบโรงงานอย่างสิ้นเชิง
หลังจากช่วงเริ่มต้นผ่านไป องค์กรก็มีการจัดทัพการทำงานใหม่ตามกลุ่มความเชี่ยวชาญ และผมได้ก้าวเข้าสู่ทีมดูแลระบบการขายและการกระจายสินค้า (Sales and Distribution) บนระบบ ERP อย่างเต็มตัว
ศัพท์ธุรกิจบทใหม่
งานหลักที่ผมได้รับมอบหมายคือส่วนที่เกี่ยวกับการส่งมอบและการขนส่งสินค้า ซึ่งเป็นจุดที่ผมเคยมีประสบการณ์เชื่อมต่อข้อมูลมาตั้งแต่สมัยทำระบบหน้าโรงงาน แต่ความท้าทายที่แท้จริงไม่ใช่เรื่องเทคนิค หากคือ "ความรู้ในกระบวนการทางธุรกิจ (Business Process)"
ผมเป็นคนที่เติบโตมาจากสายช่าง สายโรงงาน แท่นชั่งน้ำหนัก และสายสัญญาณ แต่ผมไม่มีความรู้เรื่องกระบวนการค้าขายหรือการบริหารงานขายมาก่อนเลย
ผมจึงต้องเริ่มต้นทำความเข้าใจคำศัพท์ทางธุรกิจและโครงสร้างข้อมูลของระบบใหม่ทั้งหมด ตั้งแต่องค์กรการขาย ช่องทางการจัดจำหน่าย จุดส่งมอบสินค้า ประเภทเอกสารการส่งของ ไปจนถึงเงื่อนไขการออกใบแจ้งหนี้ และเริ่มฝึกฝนการตั้งค่าระบบ (Configuration) พื้นฐาน เช่น การกำหนดจุดส่งมอบสินค้าใหม่ในระบบ ซึ่งการที่ผมเคยลงไปสัมผัสจุดส่งมอบสินค้าจริงในโรงงานมาก่อน ช่วยให้ผมมองเห็นภาพชัดเจนขึ้นว่า การตั้งค่าบรรทัดหนึ่งในระบบคอมพิวเตอร์นั้น จะไปส่งผลต่อการทำงานจริงที่หน้าลานจ่ายสินค้าอย่างไร
ก้าวแรกของการเป็นที่ปรึกษา จึงไม่ใช่การรู้คำตอบทุกเรื่องตั้งแต่ต้น แต่คือการยอมรับความไม่รู้ของตัวเอง แล้วค่อย ๆ นำประสบการณ์หน้างานจริงมาเชื่อมโยงเข้ากับตรรกะทางธุรกิจของระบบองค์กร