เมื่อระบบที่ศูนย์กระจายสินค้าเริ่มทำงานได้อย่างมีเสถียรภาพ ก้าวถัดมาในชีวิตการทำงานของผมก็ขยับไปสู่ระบบที่มีสเกลใหญ่ขึ้น จากศูนย์กระจายสินค้าปลายทาง สู่โรงงานผลิตต้นทาง
ในช่วงเวลานั้น องค์กรกำลังอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านสำคัญ คือการเตรียมปลดระวางระบบคอมพิวเตอร์มิดเรนจ์ดั้งเดิมที่ประจำอยู่ตามโรงงาน แล้วแทนที่ด้วยระบบ ERP แกนกลางระดับองค์กร ควบคู่ไปกับระบบบริหารการจ่ายสินค้าหน้าโรงงานชุดใหม่ที่ทีมงานของเราต้องพัฒนาขึ้นมา
สะพานเชื่อมจากรุ่นพี่
การเข้าไปรื้อและเปลี่ยนระบบที่อยู่คู่โรงงานมานานหลายสิบปี ไม่สามารถทำได้ด้วยการนั่งอ่านเอกสารเพียงอย่างเดียว แต่สำเร็จได้เพราะมีรุ่นพี่ที่เป็นผู้ดูแลระบบเดิมมาช่วยเป็นสะพานเชื่อม พี่เขานั่งประกบ อธิบาย และถ่ายทอดขั้นตอนการทำงานจริงให้ทีมงานฟัง ว่าระบบเดิมทำงานอย่างไร จุดไหนคือข้อจำกัด และจุดไหนคือเงื่อนไขที่หน้างานขาดไม่ได้ ทำให้ทีมงานรู้ทิศทางว่าระบบใหม่ต้องทำหน้าที่อะไรบ้าง
ในทีมพัฒนาที่มีด้วยกัน 6 คน แม้ผมจะเป็นน้องเล็กที่สุด แต่ภารกิจหลักที่ตกมาอยู่ที่ผมคือเรื่องการเชื่อมต่ออุปกรณ์ฮาร์ดแวร์หน้างาน และการเตรียมโครงสร้างการทำงานของระบบ
โต๊ะทดลองกับ Multi-tray
ในช่วงพัฒนา โต๊ะทำงานในสำนักงานใหญ่ของเราจึงมีสภาพแทบไม่ต่างจากห้องทดลองทางวิศวกรรม อุปกรณ์ขนาดใหญ่ทั้งจอแก้ว CRT เคสคอมพิวเตอร์เหล็กหนา เครื่องอ่านบัตร บอร์ดทดลองวงจร และเครื่องพิมพ์สเปกพิเศษสำหรับงานอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ประมาณครึ่งโต๊ะ ถูกยกเข้ามาตั้งเรียงรายอยู่เต็มพื้นที่ โดยมีเพื่อนร่วมรุ่นที่จบ ปวส. มาช่วยกันยกช่วยกันจัดวางอุปกรณ์หนัก ๆ ส่วนผมรับหน้าที่ต่อสายไฟ เซ็ตอัปพอร์ตสื่อสาร และเขียนโค้ดทดสอบการควบคุมอุปกรณ์
โจทย์ฮาร์ดแวร์หน้างานชิ้นสำคัญชิ้นหนึ่งคือ "การสั่งสลับถาดเครื่องพิมพ์อัตโนมัติ"
ในการจ่ายสินค้า คนขับรถจะต้องได้รับเอกสารสำคัญเป็นชุด ทั้งใบสั่งจ่ายสินค้าและเอกสารการขนส่ง ซึ่งเอกสารแต่ละชนิดถูกพิมพ์ลงบนแบบฟอร์มกระดาษคนละขนาดกัน หากต้องให้เจ้าหน้าที่หน้างานมาคอยเปิดฝาดึงเปลี่ยนกระดาษด้วยมือในทุกเที่ยวรถ การจ่ายสินค้าก็คงติดขัดและช้าลงไปมาก ทางออกคือการใช้เครื่องพิมพ์อุตสาหกรรมขนาดครึ่งโต๊ะที่มีหลายถาดกระดาษ (Multi-tray) และผมต้องเขียนโปรแกรมสั่งงานชุดคำสั่งของเครื่องพิมพ์โดยตรง เพื่อให้มันสามารถสลับถาดกระดาษได้เองตามประเภทเอกสาร พิมพ์ใบสั่งจ่ายจากถาดแรก แล้วสลับไปพิมพ์เอกสารขนส่งจากถาดที่สอง ออกมาเป็นชุดพร้อมส่งมอบให้คนขับรถได้ทันที
ข้อกำหนดแรก: โรงงานต้องไม่หยุด
นอกจากเรื่องอุปกรณ์แล้ว สิ่งที่สำคัญที่สุดในการออกแบบระบบหน้าโรงงาน คือ ข้อกำหนด (Requirement) ที่ชัดเจนมาตั้งแต่ต้น
กติกาสำคัญและเด็ดขาดของโรงงานผลิตตั้งแต่เริ่มแรกคือ โรงงานต้องไม่หยุด และรถบรรทุกต้องไม่ติดค้าง รถขนสินค้าต้องเข้ามารับของและวิ่งออกไปตามเวลา จะมาจอดรอให้ระบบไอทีหรือเครือข่ายแก้ไขปัญหาไม่ได้เด็ดขาด
"โรงงานต้องไม่หยุด และรถบรรทุกต้องไม่ติดค้าง"
เพราะมีโจทย์นี้ค้ำคออยู่ตั้งแต่แรก เราจึงรู้ว่า นี่คือสิ่งที่ต้องทำ และต้องทำให้ได้ สถาปัตยกรรมของระบบจึงถูกบังคับให้ออกแบบมารองรับเงื่อนไขนี้ โดยต้องทำเป็นระบบสองโหมดที่สลับระหว่าง Online และ Offline ได้ทันที หากระบบส่วนกลางมีปัญหาหรือสัญญาณเครือข่ายขาดหาย หน้าจอต้องสลับเข้าโหมดออฟไลน์เพื่อให้อ่านเครื่องชั่ง พิมพ์เอกสาร และปล่อยรถบรรทุกออกจากโรงงานไปได้ตามปกติ ควบคู่ไปกับกลไกประมวลผลย้อนหลัง (Offline Rerun Engine) ที่ต้องเขียนขึ้นมารองรับ เพื่อให้เจ้าหน้าที่ในแต่ละกะสามารถตรวจสอบรายการที่ตกค้าง และส่งข้อมูลที่สะสมในโหมดออฟไลน์กลับขึ้นไปบันทึกบนระบบหลักได้ครบถ้วนเมื่อระบบกลางพร้อมทำงาน
ส่งโปรแกรมแบบไม่ต้องแตะเครื่อง
และอีกหนึ่งนวัตกรรมที่ถือว่าทันสมัยมากในยุคนั้น คือการออกแบบ "ระบบอัปเดตโปรแกรมอัตโนมัติ (Auto-update)"
เมื่อโจทย์คือระบบต้องนำไปติดตั้งจริงในโรงงานหลายแห่งทั่วประเทศ และแต่ละโรงงานมีคอมพิวเตอร์ประจำจุดจ่ายสินค้าหลายเครื่อง ในยุคที่ยังไม่มีระบบคลาวด์หรือเครื่องมือดีพลอยโปรแกรมอัตโนมัติ การจะให้คนทำระบบเดินทางไปลงโปรแกรมใหม่ทีละเครื่องย่อมเป็นไปไม่ได้ และการจะให้คนหน้างานมานั่งก็อปปี้ไฟล์เองก็เสี่ยงเกินไป
ผมสังเกตพฤติกรรมจริงหน้างานว่า เครื่องคอมพิวเตอร์ตามจุดจ่ายสินค้ามักจะมีการปิดเปิดหรือรีสตาร์ทเครื่องอยู่แล้วตามรอบการเปลี่ยนกะ ผมจึงเขียนโปรแกรมตัวเล็ก ๆ ขึ้นมาตัวหนึ่ง (Bootstrap Launcher) ไปฝากไว้ที่ส่วนเริ่มต้นระบบ (Startup) ของวินโดวส์ในเครื่องลูกข่ายทุกเครื่อง
ทุกครั้งที่เปิดเครื่อง เจ้าโปรแกรมตัวเล็กนี้จะตื่นขึ้นมาทำงานก่อน มันจะวิ่งไปตรวจสอบกับเซิร์ฟเวอร์หลักของโรงงานว่ามีไฟล์โปรแกรมเวอร์ชันใหม่กว่าหรือไม่ ถ้ามี มันจะดึงไฟล์ตัวใหม่มาทับให้อัตโนมัติ แล้วจึงค่อยเปิดโปรแกรมหลักขึ้นมาทำงาน ทำให้เกิดการส่งมอบซอฟต์แวร์แบบ Zero-touch Deployment ที่คนหน้างานไม่ต้องกดหรือติดตั้งอะไรเพิ่ม เพียงแค่เปิดเครื่องทำงานตามปกติ ระบบก็ได้รับการอัปเดตเป็นเวอร์ชันล่าสุดเสมอ
เมื่อฮาร์ดแวร์ สถาปัตยกรรมสำรอง และกลไกการส่งมอบโปรแกรมบนโต๊ะทดลองมีความพร้อมอย่างเต็มที่ ก็ถึงเวลาที่ระบบจะต้องก้าวออกไปเผชิญหน้ากับการใช้งานจริงในสมรภูมิของวันขึ้นระบบ