องค์ที่ 3 · ตอนที่ 11

ตามข้อมูลเมื่อการเชื่อมต่อสะดุด

ตามรอยข้อมูลเมื่อการเชื่อมต่อสะดุด

แม้ว่าการปรับรุ่นระบบจัดรถ (TM) จะทำให้เราเข้าใจโครงสร้างและการไหลของข้อมูลอย่างชัดเจน แต่ในโลกการทำงานจริง ปัญหาไม่ได้หมดไปอย่างสิ้นเชิง

เซิร์ฟเวอร์ช้า ท่อข้อมูลติดขัด

ความท้าทายหลักที่ทีมต้องเผชิญอยู่เป็นระยะ ๆ คือเรื่องประสิทธิภาพ (Performance) ของระบบหลักอย่าง ERP เนื่องจากเป็นเซิร์ฟเวอร์ส่วนกลางที่ต้องแชร์ทรัพยากรการประมวลผลร่วมกับหน่วยงานและธุรกิจอื่น ๆ วันใดที่ระบบอื่นมีการรันรายงานขนาดใหญ่หรือประมวลผลชุดข้อมูลหนัก ๆ เซิร์ฟเวอร์หลักก็จะเริ่มหน่วงและตอบสนองช้าลงอย่างเห็นได้ชัด

ในขณะเดียวกัน งานฝั่งขนส่งมีปริมาณงานสูงมาก รถบรรทุกต้องวิ่งรับส่งสินค้าเป็นจำนวนมากในแต่ละวัน ทุกขั้นตอนต้องอาศัยการส่งข้อมูลไปมาระหว่างสองระบบอย่างต่อเนื่อง: ข้อมูลคำสั่งส่งมอบสินค้าจากระบบ ERP ต้องส่งไปที่ระบบจัดรถเพื่อคำนวณเที่ยวบรรทุก และเมื่อจัดรถเสร็จ ข้อมูลเที่ยวรถก็ต้องส่งกลับมาอัปเดตที่ระบบ ERP เพื่อเปิดทางให้รถบรรทุกผ่านประตูและเคลื่อนตัวออกไปส่งของได้

เมื่อเซิร์ฟเวอร์หลักเริ่มช้า ท่อส่งข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ (IDoc) ก็เริ่มติดขัด และภาพที่บีบหัวใจคนทำระบบที่สุดก็คือ การเห็นข้อมูลค้างเติ่งและกองสะสมเป็นภูเขาอยู่บนหน้าจอตรวจสอบข้อมูล... ทั้งขาเข้าและขาออก

ขาออก ข้อมูลใบส่งมอบจากระบบหลักส่งไปไม่ถึงระบบจัดรถ ทำให้ไม่รู้ว่ามีสินค้าอะไรต้องจัดรถ ขาเข้า เที่ยวรถที่จัดเสร็จแล้วส่งกลับมาไม่ได้ ทำให้ระบบหลักไม่ออกเอกสารขนส่งและปล่อยรถไม่ได้ เมื่อสองระบบหยุดชะงักพร้อมกัน การขนส่งก็เริ่มชะงักงัน และรถบรรทุกหน้าโรงงานก็เริ่มจอดรอสะสมเป็นแถวยาว

กลืนไม่เข้าคายไม่ออก: พี่บัญชีท่านเดิม

และทุกครั้งที่เกิดเหตุการณ์เช่นนี้ คนที่ผมจะได้เจอเสมอคือ "พี่แผนกบัญชีที่เคารพ" ท่านเดิมตั้งแต่สมัยที่ผมเริ่มทำงานระบบขายใหม่ ๆ ท่านจะเดินตรงมาหาที่โต๊ะหรือยกหูโทรศัพท์ต่อสายตรงมาด้วยน้ำเสียงเด็ดขาดและจริงจัง: "เกิดอะไรขึ้นอีกแล้วเนี่ย ทำไมยอดไม่ขยับเลย!" เป็นความสัมพันธ์ในการทำงานที่ทั้งดุดันและจริงใจ เพราะรู้กันดีว่าหากเกิดปัญหาเรื่องข้อมูลขึ้นเมื่อใด ต้องมาตามที่ทีมของเราจึงจะไล่หาต้นตอและช่วยคลี่คลายปัญหาได้ตรงจุด

ในมุมของทีมดูแลแอปพลิเคชัน นี่คือภาวะที่กลืนไม่เข้าคายไม่ออก ในทางทฤษฎี โค้ดหรือตรรกะของโปรแกรมไม่ได้มีอะไรผิดพลาด ปัญหามาจากคอขวดของทรัพยากรบนเซิร์ฟเวอร์ส่วนกลาง สิ่งที่ทีมทำได้ตามขอบเขตความรับผิดชอบคือการประสานงาน แจ้งทีมดูแลโครงสร้างพื้นฐาน (Infra) ให้เข้ามาตรวจสอบ และทำได้เพียงแค่นั่งรอ...

คนขับรถบรรทุกและผู้ใช้งานหน้างานไม่ได้รับรู้เรื่องการแบ่งแยกหน้าที่ระหว่างทีมแอปพลิเคชันกับทีมเซิร์ฟเวอร์ เขารู้เพียงว่าระบบไม่ทำงานและรถวิ่งออกไปไม่ได้

นอกจากเรื่องเซิร์ฟเวอร์ช้าแล้ว ความเปราะบางทางเทคนิคยังมีเรื่องโปรเซสการเชื่อมต่อบนระบบปฏิบัติการเกิดหน่วยความจำเต็ม (Memory Leak) จนโปรเซสค้าง หรือปัญหาที่ซับซ้อนยิ่งกว่านั้นคือ "ข้อมูลวิ่งแซงกัน" (Out-of-Order Execution)

เนื่องจากท่อส่งข้อมูลระหว่างระบบไม่ได้ถูกตั้งค่าให้ประมวลผลตามลำดับก่อนหลังอย่างเคร่งครัด (Non-Sequential FIFO) หากเอกสารฉบับใดมีการแก้ไขข้อมูลหรือเปลี่ยนสถานะติดต่อกันหลายครั้ง ข้อมูลฉบับที่ส่งทีหลังอาจจะวิ่งแซงข้อมูลฉบับแรกเข้าไปประมวลผลก่อน และเมื่อข้อมูลฉบับแรกที่มาช้ากว่าวิ่งตามเข้ามาทีหลัง มันก็เอาข้อมูลเวอร์ชันเก่ามาเขียนทับข้อมูลเวอร์ชันใหม่ ส่งผลให้ข้อมูลระหว่างสองระบบไม่ตรงกันอย่างสิ้นเชิง

ค่ำคืนรีสตาร์ตกับความเงียบ

มีเหตุการณ์หนึ่งในวันหยุดสุดสัปดาห์ที่ระบบเกิดค้าง ผมและหัวหน้าต้องเดินทางเข้ามาที่สำนักงานเพื่อรอผู้มีสิทธิ์ดูแลเซิร์ฟเวอร์ ซึ่งเดินทางไปต่างจังหวัดและถูกโทรเรียกฉุกเฉินให้กลับมา ทั้ง ๆ ที่ผมและหัวหน้ารู้ดีว่าความจริงเพียงแค่เข้าไปปิดโปรเซสที่ค้างอยู่ แล้วระบบจะเริ่มทำงานใหม่ขึ้นมาเองในไม่กี่วินาที แต่เราไม่สามารถทำเองได้เนื่องจากติดกรอบสิทธิ์การเข้าถึง (Access Rights) และกฎระเบียบด้านความปลอดภัยขององค์กร

เราต้องนั่งรอด้วยความกระวนกระวายใจอยู่เป็นเวลานาน เมื่อผู้ดูแลเซิร์ฟเวอร์มาถึงและจัดการปิดเปิดโปรเซสเพียงไม่กี่คลิก ระบบก็กลับมาทำงานได้ตามปกติ แต่ก็มีเสียงบ่นจากภรรยาของเขาที่เดินทางมาด้วยว่า "รอหน่อยก็ไม่ได้ รีบมาแล้วเนี่ย..."

ในตอนนั้น ผมเลือกที่จะนิ่งเงียบ ไม่โต้ตอบสิ่งใด แต่ในใจตระหนักดีว่าทุกนาทีที่ระบบหยุดชะงัก มีคนทำงานหน้างาน คนขับรถบรรทุก และทีมงานอีกมากมายที่ต้องติดค้างและรอคอยเพื่อจะได้กลับบ้าน

"ในตอนนั้น ผมเลือกที่จะนิ่งเงียบ ไม่โต้ตอบสิ่งใด"

กระทบยอดค่าขนส่งข้ามคืน

และงานไม่ได้จบลงเพียงแค่การเปิดให้ระบบกลับมาเดินได้ แม้ว่าหน้างานจะยอมปล่อยให้รถบรรทุกวิ่งออกไปส่งของก่อนเพื่อไม่ให้ธุรกิจชะงัก แต่ความเสียหายที่แท้จริงคือ "การคำนวณเงินค่าขนส่งจะผิดพลาดทันทีหากข้อมูลสองฝั่งไม่ตรงกัน"

ในธุรกิจขนส่งขนาดใหญ่ การจ่ายเงินค่าจ้างให้แก่ผู้รับเหมาขนส่งหลายร้อยรายผูกติดอยู่กับข้อมูลเที่ยวรถ พิกัด โซนระยะทาง น้ำหนัก และตารางค่าขนส่งอย่างเข้มงวด หากข้อมูลในระบบจัดรถกับระบบหลักไม่ตรงกัน ยอดเงินจะเพี้ยน จ่ายขาดก็เกิดข้อพิพาท จ่ายเกินองค์กรก็เสียหาย ฝ่ายบัญชีและลูกค้าจึงยอมให้มีข้อผิดพลาดไม่ได้เด็ดขาด

ค่ำคืนหลังจากการรีสตาร์ตระบบ จึงกลายเป็นการทำงานละเอียดที่ต้องใช้สมาธิสูง ผมต้องดึงข้อมูลดิบจากทั้งระบบหลักและระบบจัดรถออกมาวางเทียบกันทีละบรรทัด ค้นหาว่ารายการใดที่สถานะคลาดเคลื่อน หรือถูกข้อมูลเก่าเขียนทับ จากนั้นต้องไล่ควานหารายการข้อมูลที่เป็นเวอร์ชันล่าสุดจริง ๆ แล้วค่อย ๆ สั่งส่งข้อมูลข้ามระบบเพื่อแก้ไขให้ถูกต้อง ทีละรายการ จนครบทั้งหมด

นี่คือความจริงของการดูแลระบบหลักในยุคนั้น ที่ต้องอาศัยทั้งความอดทน วินัย และความรอบคอบในการตามรอยข้อมูล เพื่อให้ฟันเฟืองของธุรกิจและการเงินเดินหน้าต่อไปได้อย่างถูกต้องสมบูรณ์