องค์ที่ 3 · ตอนที่ 12

จากการคุมโครงการสู่การชวนทีมแก้โจทย์

จากผู้จัดการโครงการสู่การแก้โจทย์ร่วมกับทีม

หลังจากการดูแลระบบและฝ่าฟันปัญหาหน้างานมาหลายปี เส้นทางการทำงานของผมก็เริ่มขยับจากนักพัฒนาและที่ปรึกษาด้านเทคนิค ก้าวเข้าสู่บทบาทการบริหารจัดการ

ภาพจำสำคัญก่อนที่จะได้รับบทบาทนี้ คือการได้ร่วมงานในโครงการหนึ่งและได้เห็นผู้จัดการโครงการ (Project Manager) ระดับมืออาชีพนั่งแกะและอ่านเอกสารความต้องการของผู้ใช้อย่างละเอียดละออทุกตัวอักษร วินัยในการทำความเข้าใจความต้องการอย่างลึกซึ้งนั้นกลายเป็นแบบอย่างที่ดีในการทำงานต่อมา

PM ครั้งแรก: UAT ผ่าน งานจริงพัง

เมื่อผมได้รับมอบหมายให้เป็นผู้จัดการโครงการครั้งแรก ด้วยความเป็นมือใหม่ ผมจึงเลือกเดินตามแบบแผนและแม่แบบโครงการ (Project Template) อย่างเคร่งครัดตามตำรา แต่โลกความจริงของการทำระบบองค์กรไม่ได้ตรงไปตรงมาเช่นนั้น โครงการนั้นมีงานที่ต้องเชื่อมต่อข้ามโมดูลไปยังระบบบัญชีบริหาร ซึ่งเป็นส่วนที่ผมไม่ได้เชี่ยวชาญ และน้อง ๆ ในทีมก็รับผิดชอบงานย่อยเฉพาะส่วนของตนเอง

ในตอนนั้น ผลการทดสอบยอมรับระบบ (UAT) ด้วยข้อมูลจำลองผ่านฉลุยอย่างราบรื่น แต่เมื่อถึงวันเปิดใช้งานจริงบนระบบงานจริง (Production) ข้อมูลมหาศาลกลับวิ่งไปชนจุดบกพร่องที่ซ่อนอยู่ข้ามโมดูลจนระบบสะดุด

บทเรียนครั้งนั้นสอนให้ผมรู้ว่า การคุมโครงการไม่ใช่เพียงการติ๊กถูกตามเช็กลิสต์ในแบบฟอร์ม แต่คือการมองให้ทะลุถึงแก่นแท้ของความต้องการ และต้องไม่ประมาทแม้ในวันที่ผลการทดสอบเบื้องต้นจะขึ้นไฟเขียว

"การคุมโครงการไม่ใช่เพียงการติ๊กถูกตามเช็กลิสต์ในแบบฟอร์ม"

ทำงานสองกะหาต้นตอข้ามโมดูล

หลังจากผ่านโครงการนั้น ผมย้ายกลับมาประจำการที่ทีมระบบการขายและการกระจายสินค้าอีกครั้งในบทบาทหัวหน้าทีม (Team Lead) ถึงตอนนั้นผมทำงานมาได้ราว 8–9 ปี ภาระหน้าที่จึงไม่ได้มีเพียงความท้าทายทางเทคนิคส่วนบุคคลอีกต่อไป แต่คือการดูแลภาพรวมและความรับผิดชอบต่อสมาชิกในทีม

จุดบกพร่องข้ามโมดูลจากโครงการก่อนหน้ายังคงค้างคาและไม่มีใครหาต้นตอพบ ผมจึงตัดสินใจทำงานเป็นสองกะ: กะกลางวันทำหน้าที่บริหารและดูแลทีมตามปกติ ส่วนช่วงค่ำหลังเลิกงาน ผมนั่งแกะรอยการทำงานของโค้ดในสภาพแวดล้อมทดสอบทีละขั้นตอน โดยยึดหลักคิดว่าข้อมูลที่ส่งไปโมดูลอื่น ย่อมมีจุดเริ่มต้นไหลออกจากระบบขายเสมอ

และในที่สุดผมก็พบต้นตอที่แท้จริง: มีการแก้ไขโค้ดเพื่อแก้ปัญหาทิ้งไว้ในสภาพแวดล้อมทดสอบ (UAT) แต่ลืมทำรายการส่งโค้ดนั้นขึ้นสู่ระบบงานจริง (Production)! นั่นคือเหตุผลที่ตอนทดสอบผ่านฉลุย แต่เมื่อใช้งานจริงกลับพบปัญหา

วัฒนธรรมประชุมเช้าหัวหน้าทีม

นอกจากงานแก้ปัญหาเฉพาะหน้า วัฒนธรรมหนึ่งที่มีคุณค่ามากในบทบาทหัวหน้าทีม คือการประชุมร่วมกันของหัวหน้าทีมทุกเช้าวันจันทร์ เรามานั่งล้อมวงรับทราบปัญหาและข้อผิดพลาดที่แต่ละทีมพบเจอในสัปดาห์ที่ผ่านมา เพื่อนำบทเรียนเหล่านั้นกลับมาวางแผนป้องกันล่วงหน้าภายในทีมของตนเอง ไม่ให้เดินไปสะดุดกับระเบิดลูกเดียวกัน เป็นกระบวนการป้องกันเชิงรุกที่โปร่งใสและคล้ายคลึงกับการทำงานแบบคล่องตัว (Agile) ในยุคต่อมา

รอบสอง: จากคนคลุกฝุ่นสู่คนคุมเกม

จนกระทั่งระบบจัดรถ (TM) มีโครงการปรับปรุงระบบรอบที่สอง วงล้อการทำงานก็วนกลับมาบรรจบอีกครั้ง

ในรอบแรกเมื่อหลายปีก่อน ผมต้องกระโจนลงไปคลุกฝุ่น ไล่หาจุดบกพร่อง และอดหลับอดนอนแก้ปัญหาด้วยตนเอง แต่ในรอบที่สองนี้ บทบาทของผมเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง ผมไม่ได้ลงไปเขียนโค้ดเอง แต่ทำหน้าที่เป็นที่ปรึกษา เป็นพี่เลี้ยง และส่งน้อง ๆ รุ่นใหม่ในทีมออกไปลุยหน้างาน โดยมีผมคอยเป็นหลังพิงและช่วยประเมินความเสี่ยงอยู่เบื้องหลัง

การยกระดับระบบในรอบนี้ มีสองช่วงสำคัญที่ต่อเนื่องกัน:

สิ่งที่ทีมทำสำเร็จเป็นก้าวแรก คือการปลดระวางความเปราะบางเดิม ยกเลิกการรันโปรแกรมเชื่อมต่อบนหน้าต่างคอมมานด์ไลน์สีดำที่พร้อมจะค้างทุกเมื่อ แล้วเปลี่ยนผ่านท่อส่งข้อมูลทั้งหมดไปสู่ระบบมิดเดิลแวร์ระดับองค์กร (Enterprise Middleware) ที่มีระบบจัดการคิวและความเสถียรสูงขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

จากเช็กเป็นรอบสู่ Trigger เรียลไทม์

แม้ว่าเครื่องมือจะทันสมัยขึ้น แต่เมื่อจบโครงการและทีมซัพพอร์ตรับระบบกลับมาดูแลต่อในชีวิตประจำวัน ปัญหาความเจ็บปวดเดิมเรื่องข้อมูลค้างและวิ่งสลับลำดับก็ยังคงเป็นโจทย์ท้าทาย เพราะถ้าข้อมูลสะสมและต้องส่งใหม่ ทีมงานก็ยังต้องกังวลว่าข้อมูลเก่าจะวิ่งไปทับข้อมูลใหม่

ผมจึงจุดประกายโจทย์ให้น้อง ๆ ในทีมนำไปคิดต่อยอดว่า แทนที่เราจะเชื่อข้อมูลที่ติดมากับข้อความตรง ๆ ให้ใช้ข้อความนั้นเป็นเพียงตัวสะกิด (Trigger) แล้วให้ระบบย้อนกลับมาดึงข้อมูลที่เป็นเวอร์ชันล่าสุดจริง ๆ ก่อนเริ่มประมวลผล

และน้อง ๆ ก็ทำได้ยอดเยี่ยมยิ่งกว่าโจทย์ตั้งต้น พวกเขานำไปศึกษา ทดลอง และพัฒนาต่อยอดจนได้วิธีที่เฉียบคม โดยออกแบบให้ระบบตรวจสอบและเลือกประมวลผลเฉพาะรายการที่จำเป็นต้องทำจริง ๆ เท่านั้น

ผลลัพธ์ที่ได้คือชัยชนะครั้งใหญ่ในการทำงานซัพพอร์ต จากในอดีตที่เวลาข้อมูลค้าง เราต้องอดนอนเพื่อควานหาและเลือกส่งข้อมูลใหม่ทีละรายการ ในระบบใหม่นี้ ทีมงานสามารถ "หลับตาสั่ง Rerun ข้อมูลที่ค้างอยู่ทั้งชุดได้พร้อมกันทันที" โดยไม่ต้องมานั่งเลือกทีละตัว และมั่นใจได้ว่าข้อมูลจะไม่ทับซ้อนหรือทำให้ยอดเงินค่าขนส่งผิดพลาดแม้แต่สตางค์เดียว

ผมขอหยุดรายละเอียดทางเทคนิคไว้เพียงเท่านี้ เพราะโซลูชันที่ยอดเยี่ยมนั้นคือผลงานที่น้อง ๆ ในทีมช่วยกันคิดและสร้างขึ้นมาด้วยตัวเองอย่างแท้จริง